Kabahatler Kanunu Kapsamında İdari Para Cezalarına Karşı Başvuru Yolları

1. Giriş

İdari para cezaları, bireylerin hukuka aykırı davranışlarını cezalandırmak amacıyla kamu otoriteleri tarafından verilen yaptırımlardır.Bu cezalar, suç değil, kabahat niteliğinde olduklarından adli değil, idari nitelikli yaptırımlardır.

Ancak çoğu zaman, bu cezalar usule aykırı, delilsiz veya ölçüsüz biçimde uygulanabilir. Bu nedenle, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, vatandaşlara idari para cezalarına karşı belirli başvuru yolları tanımaktadır.

2. Hukuki Dayanaklar

• 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu (KK)

  • Madde 3: Kanunun kapsamı

  • Madde 17: İdari yaptırımlar

  • Madde 27: İtiraz yolu ve süresi

  • Madde 28: Yetkili merci

  • Madde 29: Kararların uygulanması

• 7201 Sayılı Tebligat Kanunu

  • Tebligatın usule uygun yapılması zorunluluğu

3. Kabahat ve İdari Para Cezasının Tanımı

• Kabahat: Kanunda suç olarak tanımlanmayan, ancak idari yaptırıma tabi hukuka aykırı fiildir.

• İdari Para Cezası: Kabahatin karşılığı olarak, idari makamlar tarafından verilen parasal yaptırımdır.

Örnekler:

• Maske takmama cezası (pandemi dönemi)

• Ruhsatsız işyeri açma

• Çevreyi kirletme

• Gürültü yapma

• Trafik kurallarına aykırılık

4. Vatandaşların Karşılaştığı Sorunlar

• Tebliğlerin geç veya yanlış yapılması

• Ceza gerekçesinin belirsiz olması

• Aynı fiil nedeniyle birden fazla ceza verilmesi

• İtiraz süresinin yanlış hesaplanması

• Ceza makbuzunun eksik veya hatalı düzenlenmesi

5. İtiraz Süreci

a. Başvuru Süresi

Kabahatler Kanunu m.27’ye göre,

• Ceza kararının tebliğinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilmelidir.

• Sürenin kaçırılması hâlinde ceza kesinleşir.

b. Başvuru Yeri

İtiraz, cezayı veren idari birimin bulunduğu yerin Sulh Ceza Hakimliği’ne yapılır.

c. İtiraz Usulü

• Yazılı dilekçeyle yapılır.

• Dilekçede: ceza karar numarası, tebliğ tarihi, itiraz gerekçesi belirtilmelidir.

• Belgeler (fotoğraf, tutanak, tanık beyanı) eklenebilir.

6. İtirazın İncelenmesi

Sulh Ceza Hakimliği;

• Dosya üzerinden inceleme yapar,

• Delil yetersizliği veya usulsüzlük varsa cezayı iptal eder,

• Aksi durumda cezayı onaylar.

Karar kesindir ancak anayasal hak ihlali varsa bireysel başvuru mümkündür.

7. Yargı Kararlarından Örnekler

• Yargıtay 19. CD, E.2019/4810, K.2020/3349:“Usulüne uygun tebliğ yapılmadan verilen idari para cezası geçersizdir.”

• Danıştay 8. Daire, E.2018/2732, K.2019/4181:“Aynı fiil nedeniyle birden fazla idari para cezası verilmesi, mükerrerlik yasağına aykırıdır.”

• Ankara BAM 11. CD, E.2020/1431, K.2021/219:“Ceza gerekçesi açıkça belirtilmeyen kararlar, savunma hakkını ihlal eder.”

8. Hukuki Çözüm ve Öneriler

1. Tebliğ tarihini kontrol edin: Süreler bu tarihten başlar.

2. İtirazı doğru merciye yapın: Sulh Ceza Hakimliği.

3. Delil sunun: Ceza hatalıysa bunu ispatlayacak belge ekleyin.

4. Süreyi kaçırmayın: 15 gün kesindir.

5. Ödeme yapmadan önce itiraz edin: Ceza iptal edilirse iade alınır.

9. Sonuç

Kabahatler Kanunu, vatandaşlara idari para cezalarına karşı etkili bir yargısal denetim mekanizması sunar.Ancak bu hakların etkin biçimde kullanılabilmesi için:

• Tebligatların dikkatle incelenmesi,

• Sürelerin takip edilmesi,

• Gerekirse avukat desteği alınması önemlidir.

Haksız, ölçüsüz veya delilsiz verilen idari para cezaları, Sulh Ceza Hakimliği kararıyla iptal edilebilir.