Sahte Ürün Satan İşletmelere Yönelik Cezai İşlemler ve Hukuki Sorumluluklar

1. Giriş

Günümüzde e-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte sahte ürün satışı, hem tüketicilerin güvenliğini hem de markaların ticari itibarını tehdit eden önemli bir sorun hâline gelmiştir. Özellikle internet ortamında, orijinal markaların taklit edilerek satılması, marka hakkı ihlali, haksız rekabet ve tüketicinin aldatılması gibi çok boyutlu hukuki sonuçlar doğurur.

2. Hukuki Dayanaklar

• 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK):

  • Madde 29: Marka hakkına tecavüz halleri,

  • Madde 30: Marka hakkına tecavüz suçunun cezai yaptırımı (1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası),

  • Madde 149-156: Delillerin korunması, el koyma ve tazminat hükümleri.

• Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 54-63: Haksız rekabet hükümleri, dürüstlük kuralına aykırı ticari davranışlar.

• Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 157-158: Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık hükümleri.

• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK):

  • Madde 4: Ayıplı mal satışı yasağı,

  • Madde 11: Tüketicinin seçimlik hakları.

3. Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar

1. Sahte ürünlerin orijinalliğinin ispatı zorluğu:Tüketicilerin çoğu, ürünü teslim aldıktan sonra fark ettiği taklit unsurların teknik olarak belgelenmesinde zorlanır.

2. İnternet satıcılarının tespiti:Online satış platformlarında kimliği gizli satıcıların bulunması, dava sürecini karmaşıklaştırır.

3. Farklı hukuk yollarının çakışması:Hem ceza hem hukuk davalarının birlikte yürütülmesi süreci uzatır.

4. Tüketicilerin bilinç eksikliği:Pek çok tüketici, sahte ürünle karşılaştığında hak arama yollarını bilmemektedir.

4. Hukuki Çözüm Yolları

1. Ceza Davası Açılması (SMK m.30):Sahte ürün satan kişi veya işletme hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası öngörülür.

2. Marka Sahibinin Hukuk Davaları:

   • Tecavüzün tespiti ve durdurulması davası,

   • Ürünlerin toplatılması ve imhası talebi,

   • Uğranılan zarar için tazminat davası,

   • Delillerin korunması talepleri.

3. Tüketicinin Hakları (TKHK m.11):

   • Bedel iadesi,

   • Ürün değişimi,

   • Ücretsiz onarım veya ayıp oranında indirim talebi.

4. E-ticaret platformlarının sorumluluğu:2022 tarihli Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun değişikliği uyarınca, platformlar sahte ürün satışını engelleme yükümlülüğü altındadır.

5. Yargıtay Uygulamaları

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2021/1254, K.2022/1845:“Marka tescili altında olmayan ürünlerin orijinal markayla benzer şekilde satılması, açık biçimde marka hakkına tecavüz teşkil eder.”

• Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2020/4712, K.2021/3289:“Sahte ürünlerin satışa sunulması fiili, yalnızca marka hakkına tecavüz değil, aynı zamanda dolandırıcılık suçunu da oluşturur.”

6. Sonuç

Sahte ürün satışı, sadece ekonomik bir haksız kazanç değil, cezai yaptırım gerektiren ciddi bir suçtur. Marka sahiplerinin haklarını etkin biçimde koruyabilmesi için, markalarını tescil ettirmeleri, ihlal durumunda hızlıca ceza ve hukuk davaları açmaları gerekir.Tüketiciler ise, sahte ürünle karşılaştıklarında Tüketici Hakem Heyeti veya Cumhuriyet Savcılığı nezdinde başvuru yapabilirler.