Sahte Ürüne Karşı Hak Sahibinin Başvurabileceği Hukuki Yollar

Sahte Ürüne Karşı Hak Sahibinin Başvurabileceği Hukuki Yollar

1. Giriş

Sahte ürünlerle mücadele, yalnızca ticari markaların korunması açısından değil, aynı zamanda tüketici güvenliği ve piyasa düzeninin sağlanması bakımından da büyük önem taşır.Marka sahipleri, piyasada kendi markalarıyla benzer veya taklit ürünlerin yer aldığını tespit ettiklerinde, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK), Türk Ticaret Kanunu (TTK), Türk Ceza Kanunu (TCK) ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) kapsamında çeşitli hukuki ve cezai yollara başvurabilirler.

2. Hukuki Dayanaklar

• 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu:

  • Madde 7: Marka hakkının kapsamı

  • Madde 29: Marka hakkına tecavüz halleri

  • Madde 149-156: Tecavüzün tespiti, delillerin korunması ve toplatma hükümleri

• Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 54-63: Haksız rekabet hükümleri

• Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 30 ve 157: Marka hakkına tecavüz ve dolandırıcılık

• 6502 Sayılı TKHK Madde 4 ve 11: Ayıplı mal satışı ve tüketicinin seçimlik hakları

3. Hak Sahibinin Başvurabileceği Hukuki Yollar

a. Tespit ve Durdurma Davası (SMK m.149)

Hak sahibi, sahte ürünlerin üretimini veya satışını tespit ettiğinde, marka hakkına tecavüzün tespit edilmesi ve durdurulması için dava açabilir.Mahkeme, tecavüz fiilinin derhal durdurulmasına ve ürünlerin piyasadan toplatılmasına karar verebilir.

b. Delillerin Korunması Talebi (SMK m.150)

Marka sahibi, ürünlerin üretildiği veya depolandığı yerlerde mahkeme kararıyla arama ve el koyma talep edebilir. Bu tedbir, delillerin kaybolmadan toplanmasını sağlar.

c. Tazminat Davası (SMK m.151-152)

Marka hakkına tecavüz nedeniyle uğranılan zararların tazmini için, maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.Mahkeme, zararın tespiti için bilirkişi incelemesine başvurabilir.

d. Ceza Davası (SMK m.30)

Sahte ürün satışında bulunan kişiler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve adli para cezası uygulanır.Cumhuriyet Savcılığı’na suç duyurusunda bulunulması yeterlidir.

e. Gümrük Müdahalesi (SMK m.155)

Hak sahipleri, Gümrük Müdürlüğü’ne başvurarak, ithalat veya ihracat aşamasında sahte ürünlerin tespit edilip el konulmasını talep edebilirler.

f. Tüketici Başvurusu (TKHK m.11)

Sahte ürünü satın alan tüketici, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi’ne başvurarak, bedel iadesi, ürün değişimi veya tazminat talebinde bulunabilir.

4. Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

• Ürünlerin sahte olup olmadığının teknik olarak tespitinde uzman raporuna ihtiyaç duyulması,

• İnternet üzerinden yapılan satışlarda satıcının kimliğine ulaşmanın güçlüğü,

• Gümrükte el konulan malların imhası sürecinin uzunluğu,

• Sahte ürünlerin “paralel ithalat” görünümü altında piyasaya sürülmesi.

5. Yargıtay Kararları

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2020/4453, K.2021/2891:“Marka hakkına tecavüz fiilinin varlığı için ürünün birebir taklit olması şart olmayıp, tüketicide karışıklık yaratma ihtimali yeterlidir.”

• Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2019/6823, K.2020/4517:“Sahte markalı ürünlerin satışa sunulması, ticari kasıtla işlendiği sabit olduğunda, hapis cezası alt sınırdan uzaklaşarak uygulanmalıdır.”

6. Sonuç

Sahte ürünlerle mücadele, hem marka sahiplerinin ekonomik çıkarlarının korunması hem de tüketici güvenliğinin sağlanması açısından önemlidir.Hak sahipleri, ihlali fark ettiklerinde vakit kaybetmeden tespit, toplatma, tazminat ve ceza yollarına başvurmalı; gerekirse ihtiyati tedbir talepli dava açmalıdır.

Bu süreçte, alanında uzman bir fikri mülkiyet avukatından profesyonel destek alınması, hem delillerin eksiksiz toplanmasını hem de hak kaybının önlenmesini sağlar.