Yasal Artışın Üzerinde Ödenen Kiraların İade Talebinde İcra Takibi ve Davalı Yolları

1. Giriş

Kira sözleşmelerinde kira bedeli, tarafların serbestçe belirlediği bir unsur olsa da artış oranı Türk Borçlar Kanunu ile sınırlandırılmıştır. TBK m.344 uyarınca kira artışı, bir önceki yılın TÜFE oranını geçemez. Ancak uygulamada birçok kiraya veren, yasal sınırın üzerinde artış talep etmekte, kiracılar da çoğu zaman tahliye baskısı veya ihtiyacı nedeniyle bu tutarları ödemek zorunda kalmaktadır. Bu durumda kiracı, fazla ödediği kira bedelinin iadesini icra takibi veya dava yoluyla talep edebilir.

2. Hukuki Dayanak

• TBK m.344 (kira artış oranı sınırı)

• TBK m.77 vd. (sebepsiz zenginleşme hükümleri)

• İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.42 vd. (ilamsız icra takibi)

3. İade Talebinin Hukuki Dayanağı

• Kiracının ödediği fazla kira, sebepsiz zenginleşme teşkil eder.

• Kiraya verenin elde ettiği fazlalık, hukuki sebep olmaksızın zenginleşme anlamına gelir ve iade edilmesi gerekir.

• Kiracı, fazla ödemelerini geriye dönük 5 yıl içinde talep edebilir (TBK m.146).

4. Başvuru Yolları

a) İcra Takibi

• Kiracı, fazla ödediği kira bedellerini geri almak için ilamsız icra takibi başlatabilir.

• Kiraya veren, ödeme emrine itiraz ederse takip durur ve kiracının dava açması gerekir.

b) Alacak Davası

• Kiracı, doğrudan sulh hukuk mahkemesinde alacak davası açabilir.

• Davada, ödemenin yapıldığını gösteren banka dekontları, kira kontratı ve artış oranının kanuna aykırı olduğunu ispatlayan belgeler sunulmalıdır.

5. Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

• Kiracının kira bedelini elden ödemesi nedeniyle ispat güçlüğü,

• Kiraya verenin tahliye baskısı yapması,

• Fazla ödemenin hangi döneme ilişkin olduğunun tespitinde zorluk,

• Kiracının iade hakkından haberdar olmaması.

6. Çözüm Yolları

• Kira bedellerinin mutlaka banka aracılığıyla ödenmesi,

• Fazla ödemelerin dekontlarla belgelenmesi,

• İade için öncelikle kiraya verene ihtarname gönderilmesi,

• Sorun çözülmezse arabuluculuk sürecine başvurulması ve ardından dava açılması.

7. Sonuç

Kiracıların, yasal artışın üzerinde ödedikleri kiraları geri alma hakları vardır. Ancak bu hakkın kullanılabilmesi için ödemelerin belgelendirilmesi büyük önem taşır. Fazla ödemeler, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir ve bunun için icra takibi veya dava yoluna başvurulabilir.